تبلیغات
بلان - توطئه 2
بلان
بارها گفت محمد، که علی جان من است؛ هم به جان علی و جان محمد صلوات
دوشنبه 27 اردیبهشت 1389 :: نویسنده : محمدرضا بلانیان

گردهمایی انصار

 

در همین حال که پیکر مطهر خاتم الانبیاء (ص) بر زمین بود وبنی هاشم در غم بزرگ از دست رفتن آخرین فرستاده خدا به سوگ‏نشسته بودند، عده‏ای از انصار به دلیل مشاهده این رفتارها که‏حاکی از نوعی تحریکات سیاسی مهاجران برای تصاحب مقام جانشینی‏پیامبر، بود به انگیزه چاره‏جویی برای زمامداری مسلمانان، درمحلی به نام سقیفه بنی ساعده تجمع نمود. آنها چنین وانمودند که‏تعیین جانشینی پیامبر نیز مانند دیگر امور اجتماعی با گفتگوی‏بزرگان قوم، امری شدنی است. پیغمبر (ص) خود هنگامی که زنده بوددر کارهای بزرگ با مهاجر و انصار مشورت می‏کرد.

به سوی محو وصیت پیامبر

در همین لحظات کسی برای ابوبکر و عمر خبر آورد که انصار به‏گردهمایی پرداخته‏اند تا فردی را از میان خود به زمامداری‏برگزینند. وی و ابوبکر چون از برپایی چنین انجمنی آگاه شدندجسد پیامبر را که برای غسل آماده می‏شد ترک کردند و بی‏آنکه به‏کسی چیزی گویند به انجمن انصار در سقیفه پیوستند. آن دو درمیان راه به یار دیرین خود ابو عبیده بن جراح رسیدند و هر سه‏راهی سقیفه شدند. در آنجا سعد بن عباده، پیشوای خزرجیان، با حال بیماری و تب،میان گروهی از انصار (اوس و خزرج) نشسته بود و سخنگویی از سوی‏او در فضایل انصار و اولویت آنان بر مهاجران در خلافت‏سخن‏می‏گفت. معلوم نمی‏توان داشت که انگیزه اقدام سعد و اجتماع‏انصار در سقیفه بدون مقدمه و ناشی از ریاست‏طلبی آنان بوده،یا بر اثر اطلاعات جسته و گریخته و قراین و اماراتی که دلالت‏بربرخی پیش بینیها و مقدمه‏چینیهای سران مهاجران داشته است.آنچه منطقی‏تر می‏نماید این است که طرح چنان سخنانی از سوی‏انصار در آن ساعات، واکنشی در مقابله با اقدامات مهاجران‏باشد، نه موضع‏گیری در برابر وصایای پیامبر خدا (ص). اما هرچه‏بود تاریخ آنان را نخستین گروهی می‏شناسد که به طور رسمی برخلاف خواسته رسول خدا (ص) اقدام به برپایی جلسه مشورتی برای‏تعیین جانشین پیامبر کردند. شاید هم اگر دیگران سالها پیشتراز ایشان مرموزانه در پی همین هدف بوده‏اند، چون زیرکانه‏ترمقاصد خود را دنبال می‏کردند کمتر کسی توانسته است از کرده‏ایشان رد پایی بر این منظور بیابد. در هر صورت تردید نیست که مهاجران به مراتب نسبت‏به انصار ازاطلاعات و تجارب اجتماعی و سیاسی بیشتری برخوردار بوده‏اند. به‏همین سبب در آن نشست انصار از مهاجران شکست‏خوردند. غیر ازاینکه به موجب همان اقدام علنی بر خلاف فرموده رسول خدا (ص)برای همیشه از رسیدن به خلافت محروم ماندند. با این همه‏نمی‏توان انکار کرد که حرکات مرموزانه برخی مهاجران عامل مهمی‏در اقدام انصار بوده است. آن حرکات تا آنجا که از نگاه تاریخ‏مخفی نمانده به قرار زیر است:- تخلف بعضی از مهاجران از همراهی با لشکر اسامه به رغم‏تاکید پیامبر بر اعزام هرچه سریعتر آن. جلوگیری ازنوشتن وصیت پیامبر - انکار وفات پیامبر از سوی عمر- پیشگوییهای پیامبر در باره محروم گشتن انصار از حقوق اجتماعی‏خود و روی آوردن سیاهی آشوبها در آینده نزدیک. [1]  این امورانصار را واداشت تا نسنجیده برای حفظ موقعیت و منافع خود به‏دست‏خویش زمینه‏ساز شکل‏گیری بزرگترین فتنه در سراسر تاریخ‏اسلام گردند و شکافی در اجتماع مسلمانان پدید آورند که هرگز به‏هم نیاید.

 

 

[1] صحیح بخاری، ج 8، ص 86 به بعد؛ المغازی واقدی، ج 2، ص‏113؛ سنن ابن ماجه، ج 2، ص 130.

جزئیات رویداد

در سقیفه نخست انصار در فضل خود سخن گفتند و آنگاه عمر بن‏خطاب به مخالفت‏با ایشان پرداخت و خلافت را حق مهاجران برشمرد. چون گفتگوها به خشونت گرایید ابوبکر پیش شتافت و خودفصلی در بیان فضایل مهاجران ایراد کرد و با زبانی نرم رای رابا استفاده از اختلاف دیرینه دو قبیله بزرگ در مدینه (اوس وخزرج) به مهاجران اختصاص داد. پس از این گفتار بعضی بدین راضی‏شدند که کار حکومت‏با شرکت هر دو دسته مهاجر و انصار انجام شودو گفتند: از ما امیری و از مهاجران امیری. لیکن ابوبکر این‏رای را نپذیرفت و گفت: چنین اقدامی وحدت مسلمانان را بر هم‏خواهد زد. امیر از ما و وزیران از انصار انتخاب شود و بدون‏مشورت آنان کاری صورت نگیرد. [1]  او روایتی از پیغمبر (ص) نقل‏کرد که الائمه من قریش. این روایت‏با آنکه به طور کامل ذکرنشد، سخنی بود که در چنان مجمع اثری بزرگ به جا گذاشت و به‏دعوی انصار پایان داد. به نظر می‏رسد دشمنی دیرینه دو قبیله‏انصار، (اوس و خزرج) نیز در پیشبرد نظر مهاجران بی‏تاثیرنبوده است، چه بر فرض که امارت به انصار می‏رسید هیچ یک از این‏دو قبیله راضی به ریاست قبیله دیگر نبود. چون زمامداری مهاجران و قریش مسلم شد، گفتگو بر تعیین شخص به‏میان آمد. آنها که در آن مجلس کار را در دست داشتند هر یک به‏دیگری واگذار می‏کردند. سرانجام عمر و ابو عبیده جراح، ابوبکر رابه ریاست پذیرفتند و با او بیعت کردند. در همین هنگام فریادهابه موافقت و مخالفت‏بلند شد. طبری نقل می‏کند که حتی بعد ازبیعت عمر با ابوبکر هنوز جمعی از انصار بودند که به این تصمیم‏اعتراض داشته، بانگ برآوردند:«ما جز با علی با هیچ کس دیگر بیعت نخواهیم کرد.» ولی این‏فریاد و فریادهای دیگر در آن آشوب گم شدند. بعد از عمر وابو عبیده، مهاجران حاضر با ابوبکر بیعت کردند. [2]  دو گروه‏انصار چون خود را شکست‏خورده دیدند هر یک در از دست ندادن‏آخرین موقعیت، در بیعت‏با ابوبکر نسبت‏به هم پیشدستی کردند.اوسیان گردن به فرمان رهبر قریشی را مطلوب‏تر و مفیدتر از این‏می‏دانستند تا اینکه بگذارند رئیس قبیله رقیب (خزرج) بر آنهاحکمرانی کند. از همین رو در میان ایشان اولین کسی که باابوبکر بیعت کرد، سعد بن حضیر (یکی از رؤسای اوس) بود. [3]  سرانجام سیاست گروهی و رقابتهای طایفه‏ای ابوبکر را قادر به‏مطالبه بیعت از اکثر مردم کرد. از طرفی رقابتهای طایفه‏ای درمیان قریش و بخصوص در میان مهاجران، قبول رهبری ابوبکر که‏مردی از تیره کم‏اهمیت‏بنو تیم بن مره بود آسانتر ساخت. بنو تیم هرگز در جنگ قدرت و تعارضات سیاسی که قبایل رقیب قریش (همچون بنی امیه و بنی هاشم و بنی مخزوم) را به ستوده آورده‏بود، درگیر نبوده‏اند. از طرف ابوبکر از اعتبار خاصی برخورداربود و در زیادی سن و برقرار ساختن رابطه نزدیک با پیامبر درپی تزویج دخترش با پیامبر (ص) و اظهار حمایت از اسلام از ابتدای‏رسالت، جلوه‏ای کسب کرده بود. بر پایه مآخذ ابوبکر و عمر از زمان بسیار دور اتحادی را تشکیل‏داده بودند که ابو عبیده جراح عضو سوم آن بود. این سه نفراهمیت و نفوذ چشمگیری در شرافت اسلامی نوظهور و نیز در سیاست‏گروهی علیه حکومت اشرافی مکه کسب کرده بودند.

 

 

[1] این وعده هیچ گاه تحقق نیافت.

[2] تاریخ طبری، ج 1، ص 1818.

[3] الاستیعاب، ج 1، ص 172.21.

روح الله رمضانی





نوع مطلب : دینی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ

اللهم صل علی محمد و آل محمد (وعجل فرجهم)
مدیر وبلاگ : محمدرضا بلانیان
صفحات جانبی
نظرسنجی
نظر شما درباره نتیجه مذاکرات هسته ای چیست؟








جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :